Vibrio cholerae – Kolera

Vibrio cholerae je Gram-negativan bacil, oblikom podseća na zarez. Ima moć kretanja uz pomoć jedne polarno postavljenje flagele. V. cholerae raste na temperaturi od 37ºC i pri veoma visokom pH (8,5-9,5).

Patogeneza bolesti

Mikroorganizmi dospevaju duboko u zidove creva i prodiru u mukus zahvaljujući svijim faktorima virulencije.

V. cholerae produkuje jak termolabilni enterotoksin. To je polimerni protein koji se sastoji od dva glavna nekovalentno povezana regiona – A (aktivni) region i B (vezujući) region. B region omogućuje A regionu prodor u ćeliju domaćina. Rezultat delovanja toksina je produžena hipersekrecija vode i elektrolita u lumen creva, smanjena apsorpcija tečnosti i inhibicija apsorpcije natrijuma.

V. cholerae produkuje enzim mucinazu, koja rastvara glikoproteine na intestinalnim ćelijama.

U prirodnim uslovima V. cholerae je patogen samo za ljude. Infekcija i pojava manifestnih znakova oboljenja uslovljena je ingestijom velikog broja mikroorganizama. V. cholerae, koji preživi kiselu želudačnu barijeru, kolonizuje sluzokožu tankog creva i ostaje na nivou intestinalnog trakta, gde se razmnožava i oslobađa toksine.

Mikroorganizam ne prodire u krvotok. V. cholerae je prototip za dijarejalni sindrom u kome bolest nije izazvana invazijom tkiva od strane mikroorganizama već produkcijom toksina koji ometa normalnu razmenu vode i elektrolita.

Klinička slika – simptomi

Posle inkubacije od 1-4 dana, bolest počinje naglo sa nauzejom, povraćanjem, abdominalnim grčevima i profuznim tečnim prolivima u toku kojih bolesnik gubi dnevno i do 20l tečnosti. Stolica, koja se opisuje kao „pirinčana voda“ sadrži mukus, epitelne ćelije i veliki broj Vibrio-na. Pored naglog gubitka u telesnoj težini, bolest je praćena cijanozom, grčevima mišića, ubrzanjem pulsa i padom krvnog pritiska. Zbog ogromnog gubitka tečnosti i elektrolita, dolazi do metaboličke acidoze, hipokalijemije i smrti. Stopa smrtnosti kod nelečenih bolesnika iznosi od 25 do 50%. V. cholerae biotip El Tor izaziva klasičnu koleru, ali znatno blažom kliničkom slikom.

Otpornost bakterije

V. cholerae spada u osetljive mikroorganizme. Na temperaturi od 56ºC ugine za 15 minuta, a na 80ºC za 5 minuta. Otporan je u alkalnoj sredini sve do pH 9, dok ga niske pH vrednosti brzo uništavaju. Osetljiv je na tetracikline.

Izvor zaraze – kako se prenosi?

Izvor zaraze su inficirane osobe, a bolest se širi putem zagađene vode i hrane (fecesom izlučeni mikroorganizmi kontaminiraju vodu i hranu). U endemskim krajevima asiptomatske kliconoše igraju važnu ulogu u prenošenju bolesti. Kliconoštvo obično traje 3-4 nedelje, a trajno kliconoštvo je retko. V. cholerae može da preživi u vodi i tečnoj stolici pa je u cilju zaustavljanja širenja oboljenja, pored mera opšte higijene i sanitarne kontrole, potrebno posvetiti posebnu pažnju zbrinjavanju bolesnika (dezinfekcija sekreta i ekskreta, izolacija i praćenje kontakata).

Prevencija i zaštita

Posle preležane kolere stvara se imunost na reinfekciju, ali su trajanje i stepen te otpornosti nepoznati.

Laboratorijska dijagnoza

Zbog težine bolesti i njenog brzog širenja, standarizovani su laboratorijski postupci u cilju izolovanja i identifikovanja V. cholerae. Uzroci bolesničkog materijala treba da budu sakupljeni što je moguće ranije, u akutnoj fazi bolesti i pre ordiniranja antibakterijskih lekova. Za bakteriološki pregled mogu se koristiti: uzorci iz rektuma mekim gumenim kateterom ili rektalnim brisem, uzorci stolice, povećane mase i kontaminirana voda.

Lečenje

Najvažniji deo terapije sastoji se u nadoknadi izgubljene tečnosti i elektrolita. Pošto je osetljivost V. cholerae na antibakterijske lekove različita, preporučuje se izrada antibiograma. Većina vibrio izolata je in vitro osetljiva na trimetoprimsulfametoksazol i norfloksacin. Od antibiotika se najčešće preporučuju tetraciklini, čijom se oralnom primenom smanjuje broj stolica i skraćuje period izlučivanja vibriona. U nekim endemskim područjima javlja se rezistencija V. cholerae na tetracikline.

Pored mera opšte higijene i sanitarne kontrole voda i namirnica, sprovode se hemioprofilaksa (antibakterijskim lekovima) i vakcionoprofilaksa. Vakcina je napravljena od mrtvih vibriona, a vakcinacija se sprovodi po propisima Svetske zdravstvene organizacije i ne daje sigurnu zaštitu. Kontrola bolesti se bazira na edukaciji, higijenskim merama, sanitarnoj kontroli i zbrinjavanju obolelih.

Zamolili bismo Vas da podelite tekst sa svojim prijateljima. Hvala :)

O autoru

Portal "Budi zdrav, produži život" osnovan je od strane studenata medicinskog fakulteta. Postavite pitanje na dnu teksta, a mi ćemo pokušati da odgovorimo na Vaša pitanja u najkraćem mogućem roku. Želite da nas bolje upoznate? Kliknite ovde >>

1 • Pitanja i odgovori

  1. Pingback: Vibrio Cholerae serogrupa O139 • Budi zdrav, produži život.

Napišite Vaš odgovor/pitanje